Ráđđehus linnjii plánas koronaroasu hálddašeami hybridastrategiijan ja ráddjemiid burgimis muttuid mielde

Stáhtaráđi kansliija 6.5.2020 9.00

Ráđđehus linnjii ráđđádallamisttis sotnabeaivve miessemánu 3. beaivve ja mánnodaga miessemánu 4. beaivve doaibmaplánas koronaroasu hálddašeami hybridastrategiijan sihke virusa dagahan ráddjemiid burgimis muttuid mielde. Ráđđegus dahká áššis prinsihppamearrádusa stáhtaráđi dievasčoakkámis. Prinsihppamearrádusas ráđđehusa linnjemat rahppojuvvojit dárkileappot. Ráđđehus dagai iežas linnjema vuollestáhtačálli Martti Hetemäki exit- ja ođđasithuksenbargojoavkku dahkan 1. muttu raportta vuođul (čuovus).

Koronavirusepidemiija šaddan lea Suomas bisánan ráddjendoaimmaid ja hygieniijameannudeami čielga buorráneami bakte. Vaikko epidemiija lea dálá áiggis muossedis muttos, de lea ain uhkki dan viivvuhuvvamis ođđasit. 

Ráđđehusa doaimmain lea viggojuvvon ja viggojuvvo caggat virusa viidáneapmi servodagas, dorvvastit dearvvašvuohtafuolahusa suvdinnávcca ja suodjalit earenoamážit olbmuid, geat gullet riskajovkui. Ulbmilin lea, ahte hybridastrategiija mielde epidemiija beaktilis caggan lihkostuvvá nu, ahte dat hehtte nu unnán go vejolaš olbmuid, fitnodagaid, servodaga ja vuođđovuoigatvuođaid ollašuvvama.

Hybridastrategiijas viiddesmihttosaš ráddjendoaimmain sirdásuvvo nu ahte dat lea bottain ovdalačča eanet čuozihuvvon doaibmabijuide ja njoammundávdalága, válmmasvuohtalága ja vejolaš eará njuolggadusaid mielde beavttálmahttojuvvon epidemiija hálddašeapmái.

Dasa lassin hybridastrategiijas mieiggastuvvo ráddjendoaimmaid hálddašeami ja veaháš gearddi burgima olis deste, guora, sirre ja divššo -prinsihpa ollašuhttimii viidát. Dáinna sáhttá osohahkii caggojuvvot dávdda ovdáneapmi. Dat sáhttá dasa lassin beavttálmahttojuvvot mobiilaapplikašuvnnain, mii vuođđuduvvá eaktodáhtolašvuhtii ja gudnejahttá diehtosuoji.

Spiehkastatdilit Suomas joatkahuvvet viidáseappot, ja ráđđehus lea mearridan addit joatkinásahusaid válmmasvuohtalága paragráfain 86 (sosiála- ja dearvvašvuohtafuolahusa doaibmaovttadagaid oahpisteapmi), 87 (eará dearvvašvuohtafuolahusa oahpisteapmi), 88 (hoahpuhis dikšuma mearreáiggiid doahttaleapmi, sosiálafuolahusa bálvalandárbbu árvvoštallan), 93 (balvalangaskavuođa eavttuin spiehkasteapmi), ja 94 (eretcealkináiggi gáržžideapmi).

Ráđđehus linnjii ráđđádallamisttis čuovvovaš ráddjendoaimmaid burgimis muttuid mielde:

  • Rádjejohtalusa ráddjehusat, mat vuođđuduvvet njuolggadusaide, burgojuvvojit 14.5.2020 rájes nu, ahte Schengena sisrájiid rasttildeaddji johtalusas bargomátkejohtalus, mii vuođđuduvvá bargogaskavuhtii ja bargogohččosii, sihke eará vealtameahttun johtalus lea lobálaš.
  • Friddjaáigge mátkkošteapmi olgoriikkaide ii doaisttážii ávžžuhuvvo, ja olgoriikkaministeriija mátkkoštanráva jotkojuvvo dán oasis. Sisáššiidministeriija ráhkada dárkilit rávvagiid rádjejohtalusa rahpamis veahaš gearddi. Suopma atná dehálažžan, ahte rádjejohtalusa ráddjehusaid burgindoaimmat koordinerejuvvojit EU-dásis.
  • Biebman- ja juhkanávdnasiid fáladeaddji fitnodagaid rahpan veahaš gearddi álggahuvvo 1.6.2020 dáinna eavttuin, ahte burgima váikkuhusat, mat dál dahkkojuvvojit, ja maŋit oppalaš epidemiologalaš dili árvvoštallan dorjot dan. Dát gáibida láhkamearrádusaid ásaheami dađi lági mielde, ahte doaibmamii sáhttet biddjojuvvot ovdamearkka dihte ráddjehusat, mat gusket áššehasmeriid ja addalanáiggiid. Láhkamearrádusárvalusat buktojuvvojit ráđđehusa gieđahallamii maŋimusat 13.5.2020.
  • Olgolihkadanbáikkit rahppojuvvojit 14.5. rájes nu ahte čoahkkananráddjehusat čuvvojuvvojit.
  • Valástallamat ja valástallanráidobajit sáhttet álggahuvvot 1.6. rájes sierraortnegiid mielde.
  • Girjjiid ja eará materiálaid luoikkaheapmi girjerájuin lea lobálaš dakkaviđe.
  • Čuovvovaš almmolaš sissajit rahppojuvvojit 1.6. rájes nu ahte dat leat bottain ja veahaš gearddi:  stáhta ja gielddaid museat, teáhterat, Riikkaopera, kulturdálut, girjerájut, girjerádjobiillat, Riikkaarkiivva áššehas- ja dutkilatnjabálvalusat, áiggeádjisajit ja -báikkit, vuojadansálet ja eará valástallansajit, nuoraidsajit, riekkessajit, servviid čoahkkanansajit, veajuiduhtti bargodoaibman ja bargoguovddážat.   
  • Stuora, badjel 500 heakka álbmotdilálašvuođaid lágideapmi gildojuvvo ráđđehusa linnjema mielde 31.7.2020 rádjái.
  • Čoahkkananráddjehusat leat ain dárbbašlaččat. Epidemiologalaš árvvoštallama vuođul lea vejolaš litnudit olmmošmearreráddjehusa dáláš 10 heakkas eanemusat 50 heggii 1.6. rájes doaisttážii. Dilli árvvoštallojuvvo ođđasit geassemánu loahpa rádjái.
  • 50 heakka čoahkkananráddjehus guoskaduvvo almmolaš čoahkkanemiid lassin (doaibman- rávan, mii vuođđuduvvá ávžžuhussii) maiddái priváhta ja goalmmát sektora ordnen dilálašvuođain, kultur-, áiggeádje-, lihkadan- ja valástallandáhpáhusain sihke risttalaš dilálašvuođain. Sissajiid ja guvllolaččat ráddjejuvvon olgosajiid dego hávskohallanpárkkaid, elliidgárddiid, girjerájuid ja ealligovvateáhteriid buohta dorvvolašvuohta sihkkarastojuvvo áššehasmeriid ráddjema, dorvogaskkaid ja hygieniijarávvagiid bakte. Sosiála- ja dearvvašvuohtaministeriija addá oahpistanreivve guovlohálddahuseiseválddiide dáid ráddjehusaid ollašuhttima várás njoammundávdda viidáneami caggama várás njoammundávdalága vuođul.
  • Ráddjehusat, mat gusket logahagaid, ámmátlaš oahppolágádusaid, allaskuvllaid ja friddja čuvgehusbarggu, leat vuoimmis 13.5.2020 rádjái. Dan maŋŋel 14.5. rájes ovdal namuhuvvon oahppolágádusaid sadjegeavahus oahpahussii hálddašuvvo doaibmabijuiguin  njoammundávdalága mielde. Lagasoahpahussii lea vejolaš máhccat nu ahte dat lea bottain ja ceahkkálastima mielde. Stáhtaráđđi goitge ávžžuha, ahte universiteahtain, ámmátallaskuvllain, logahagain, ámmátlaš oahpahusas, friddja čuvgehusbarggus sihke rávesolbmuidskuvlemis jotkojuvvo gáiddusoahpahus lohkanbaji lohppii.
  • Dáidaga vuođđooahpahusa ordnema ráddjehusat leat vuoimmis 13.5. rádjái, man maŋŋel dáid oahppolágádusaid sajit rahppojuvvojit danveardásaččat lagasoahpahussii.
  • Gáiddusbargoávžžuhus joatkahuvvá doaisttážii. Ávžžuhus árvvoštallojuvvo ođđasit geasi maŋŋel.
  • Badjel 70-jahkásaččat ávžžuhuvvojit ain garvit fysihkalaš kontávttaid vejolašvuođaid mielde. Stáhtaráđđi deattuha riskajovkui gullevaččaid iežas árvvoštallama doaibmarávvaga čuovvumis.  
  • Ráddjehusat guossástallamiin sosiála- ja dearvvašvuohtafuolahusa doaibmaovttadagain leat vuoimmis doaisttážii ja ášši geahčaduvvo čuovvovaš háve geassemánu loahpa rádjái. Ovdamearkka dihte fuolahusovttadagain ohccojuvvojit ođđa geavadat dorvvolaš sosiála kontávttaid vejolažžan dahkama várás.

Raporta Stáhtaráđi almmustuhttinarkiiva Valtos | Raporta stáhtaráđi fierbmesiidduin

Lassidieđut: kansliijahoavda Martti Hetemäki, t. 0295 530 292, ruhtaáššiidministeriija ja kansliijahoavda Kirsi Varhila, t. 0295 163 338, sosiála- ja dearvvašvuohtaministeriija (bargojoavkku raporta) sihke stáhtaráđi gulahallanhoavda Päivi Anttikoski, t. 040 536 4821